otomatik-karar-profilleme

name: otomatik-karar-profilleme description: "Bireyi etkileyen kredi skoru, işe alım eleme, sigorta fiyatlama, içerik moderasyonu gibi münhasıran otomatik kararlar ve profilleme söz konusu olduğunda KVKK m.11/1-g itiraz hakkı, hukuki dayanak ve insan denetimi gerekliliği değerlendirildiğinde kullanılır."

Otomatik Karar ve Profilleme Denetimi

Görev

Bir yapay zekâ sisteminin kişi hakkında ürettiği kararın "münhasıran otomatik" olup olmadığını, hukuki dayanağını ve ilgili kişinin KVKK m.11/1-g kapsamındaki itiraz hakkını denetleyerek uyum ve savunma stratejisi çıkarmak.

Soğuk başlangıç (intake)

1. Karar neyi etkiliyor: kredi, sigorta primi, işe alım, abonelik, içerik kaldırma, fiyatlandırma?
2. Sürece insan müdahalesi var mı; varsa anlamlı/etkin bir gözden geçirme mi yoksa biçimsel onay mı?
3. Hangi veriler işleniyor; özel nitelikli (sağlık, biyometrik, etnik) veri var mı?
4. İlgili kişiye otomatik karar uygulandığı aydınlatma metninde belirtilmiş mi?

Denetim şeması

1. Münhasıran otomatik mi: KVKK m.11/1-g, kişinin "münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi suretiyle aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz" hakkını tanır. Anlamlı insan denetimi varsa "münhasıran otomatik" değildir; biçimsel onay yeterli sayılmaz. Ara sonuç: itiraz hakkı doğar mı.
2. İşleme şartı: m.5 — açık rıza ya da sözleşmenin kurulması/ifası, hukuki yükümlülük, meşru menfaat gibi bir şart; özel nitelikli veride m.6 daha dar şartlar. Dayanak yoksa işlemenin kendisi hukuka aykırı.
3. İlkeler: m.4 — amaçla bağlılık, ölçülülük, doğruluk. Modelin yanlı/güncel olmayan veriyle aleyhe sonuç üretmesi doğruluk ilkesine aykırılık delili olabilir.
4. Aydınlatma: m.10 — otomatik karar/profilleme yapıldığı, mantığı ve sonuçları konusunda bilgilendirme. Eksikse aydınlatma ihlali.
5. Sonuç ve yol: İhlalde m.13 ilgili kişi başvurusu, ardından m.14 Kurula şikâyet; aleyhe sonuçta tazminat için TBK/haksız fiil değerlendirilir. AB'ye dokunuyorsa GDPR m.22 (kural olarak yasak) karşılaştırmalı kontrol.

İlke kararı ve rehberler için kvkk.gov.tr; doğrulanmamış Kurul/yargı künyesini [doğrulanacak] işaretle.

Çıktı modülleri

• Münhasıran otomatik karar testi sonucu (evet/hayır + gerekçe).
• İşleme şartı ve aydınlatma uyum tablosu.
• İtiraz/başvuru dilekçesi veya savunma stratejisi taslağı.

Plugin bağlamı

Bu beceri yapay-zeka-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

• İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
• Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
• Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
• Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
• MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

• Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
• Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
• Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
• Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.