name: mali-manevi-haklar-haritasi description: "Eser üzerindeki hangi mali ve manevi hakların söz konusu olduğunu, kapsamını ve sınırlarını çıkarmak gerektiğinde; ihlal iddiasını doğru hak kalemine oturtmak ve devre konu olabilecek hakları ayırmak için kullanılır."
Mali ve Manevi Hakların Haritalanması
Görev
Somut eser üzerinde mevcut mali ve manevi hakları tek tek çıkarmak, ihlal/talep iddiasını doğru hak kalemine oturtmak ve hangi hakların devredilebilir olduğunu ayırt etmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Eser ve sahibi netleşti mi; hangi kullanım/eylem tartışmalı?
- Eylem eserin kopyalanması mı, uyarlanması mı, çevrimiçi paylaşımı mı, sahnelenmesi mi?
- Eser sahibinin adı belirtilmiş mi; üzerinde değişiklik yapılmış mı?
- Hak halen sahibinde mi, devredilmiş/lisanslanmış mı?
Denetim şeması
- Mali hak tasnifi (m.20): İhlal eyleminin hangi mali hakka girdiğini belirle — işleme/uyarlama (m.21), çoğaltma (m.22, dijital kopya dâhil), yayma (m.23, ilk satışla yayma hakkının tükenmesi m.23/2), temsil/sahneleme (m.24), işaret-ses-görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim ve erişilebilir kılma/internet (m.25). Her mali hak bağımsızdır; biri için verilen izin diğerini kapsamaz.
- Manevi hak tasnifi (m.14-17): Umuma arz yetkisi (m.14), adın belirtilmesi/eser sahibi olarak tanıtılma (m.15), eserde değişiklik yapılmasını men (m.16), eser sahibinin malik ve zilyede karşı hakları (m.17). Manevi haklar devredilemez; yalnızca kullanımı yetkilendirilebilir (m.16/son, m.19).
- Süre süzgeci: Mali haklar koruma süresiyle sınırlıdır (kural: sahibin ölümü + 70 yıl, m.27; m.26-29). Süre dolmuşsa eser kamuya mal olmuştur; manevi menfaatler m.19 kapsamında belirli kişilerce korunabilir.
- İhlal-hak eşleştirme: Eylemi madde madde hangi hakkı çiğnediğine bağla; birden çok hakkın ihlali (ör. izinsiz uyarlama + ad belirtmeme) ayrı ayrı sayılır.
- Ara sonuç: İhlal edilen hak(lar), bunların sahibi ve süresi belirlenir; talep türü (ref/men/tazminat) buna göre kurgulanır.
İspat yükü: hakkın kapsamını ve ihlali iddia eden ispatlar; izin/devir savunmasını ileri süren onu ispatlar (HMK m.190).
Çıktı modülleri
- Hak haritası tablosu (mali/manevi hak kalemi — madde — sahip — süre — ihlal eylemi).
- Devredilebilir/devredilemez ayrımı.
- Talep türüne köprü notu.
Plugin bağlamı
Bu beceri telif-haklari eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.