uyusmazlik-yetki-ve-tahkim-sarti - SKILL.md Agent Skill

name: uyusmazlik-yetki-ve-tahkim-sarti description: "Uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme, tahkim şartı ve arabuluculuk klozlarının geçerliliğini ve müvekkil için elverişliliğini incelemek gerektiğinde kullanılır."

Uyuşmazlık Çözümü, Yetki ve Tahkim Şartı

Görev

Sözleşmenin uyuşmazlık mimarisini (uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme, tahkim/arabuluculuk) denetlemek; klozların geçerliliğini ve müvekkil açısından elverişliliğini değerlendirmek.

Soğuk başlangıç (intake)

Taraflar tacir/kamu tüzel kişisi mi (yetki sözleşmesi geçerliliği için)?
Yabancılık unsuru var mı (milletlerarası tahkim/uygulanacak hukuk)?
Metin mahkeme mi, tahkim mi öngörüyor; nerede, hangi kurumda?
Dava şartı arabuluculuk kapsamında bir uyuşmazlık mı (ticari/işçi-işveren/kira)?

Denetim şeması

Yetki sözleşmesi: HMK m.17 — yetki sözleşmesi yalnızca tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında geçerlidir; tüketici/işçi gibi zayıf tarafla yapılan yetki kaydı geçersizdir. Münhasır/seçimlik yetki ayrımı (m.17/f.2) ve kesin yetki halleri kontrol edilir.
Tahkim şartı: HMK m.412 vd. — tahkim sözleşmesi yazılı şekle tabidir (m.412/f.3), uyuşmazlık tahkime elverişli olmalıdır (m.408: taşınmaz ayni hakları ve iki tarafın iradesine tabi olmayan işler tahkime elverişsiz). Tüketici uyuşmazlıklarında tahkim şartı zayıf tarafı bağlamada sakıncalıdır. Milletlerarası tahkimde 4686 sayılı Kanun.
Tahkim klozunun yeterliliği: Kurum (ISTAC/ICC), yer, dil, hakem sayısı, uygulanacak usul ve esas hukuku net mi? "Patolojik" (belirsiz/çelişik) tahkim şartı işaretlenir.
Uygulanacak hukuk: Yabancılık unsuru varsa MÖHUK serbest seçim; emredici hükümler (kamu düzeni) saklı.
Arabuluculuk: Ticari (TTK m.5/A), işçi-işveren ve kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk zorunluluğu (6325 ve ilgili kanunlar) hatırlanır; sözleşmesel ihtiyari arabuluculuk basamağı eklenebilir.
Ara sonuç: Müvekkil için elverişli forum mu; kloz icra edilebilir mi, değiştirilmeli mi?

Çıktı modülleri

Uyuşmazlık mimarisi değerlendirme notu (geçerlilik + elverişlilik).
Önerilen yetki/tahkim/arabuluculuk lafzı (kurum-yer-dil-hukuk net).
Patolojik kloz uyarısı ve düzeltme önerisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri sozlesme-inceleme-redline eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.