name: can-hayat-sigortalari description: "Hayat, ferdi kaza veya sağlık/hastalık sigortalarında lehtar tayini, sigorta bedelinin ödenmesi, intihar/suikast gibi özel haller ve tazminat ilkesinin uygulanmayacağı durumlar tartışıldığında kullanılır."
Can Sigortaları (Hayat, Kaza, Sağlık)
Görev
Can sigortalarında sigorta bedelinin kime, hangi şartlarla ve ne miktarda ödeneceğini; lehtar tayini, beyan ve özel istisnaları (intihar, suikast) değerlendirmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Hayat, ferdi kaza yoksa sağlık/hastalık sigortası mı?
- Lehtar belirlenmiş mi, değiştirilebilir mi; sigortalı ile sigorta ettiren aynı kişi mi?
- Riziko (vefat/maluliyet/hastalık) ne zaman, nasıl gerçekleşti?
- Bekleme süresi, yaş/sağlık beyanı, teminat dışı haller poliçede nasıl?
Denetim şeması
- Tazminat ilkesi uygulanmaz. Can sigortalarında kural olarak gerçek zarar değil, kararlaştırılan sigorta bedeli ödenir (TTK m.1487 vd.); zarar sigortasındaki zenginleşme yasağı geçerli değildir. Ferdi kazada bedel esastır.
- Lehtar. TTK m.1493: sigorta ettiren, lehtarı serbestçe tayin ve değiştirebilir; lehtar tayini yazılı bildirimle hüküm doğurur. Lehtar yoksa sigorta bedeli sigorta ettirenin/sigortalının mirasçılarına/terekesine geçer.
- Beyan ve yaş. Hayat sigortasında yanlış yaş beyanı sözleşmeyi kural olarak iptal ettirmez; sigorta bedeli/prim oranlanır (TTK m.1500 mantığı). Sağlık beyanı için genel beyan yükümlülüğü (TTK m.1435 vd.) uygulanır.
- Özel istisnalar. TTK m.1503: sözleşmeden itibaren belirli süre (genel şartlarda üç yıl) sonra intihar halinde dahi sigorta bedeli ödenir; lehtarın sigortalıyı öldürmesi (suikast) halinde o lehtar bedele hak kazanamaz, diğer hak sahipleri korunur. Ara sonuç: istisna devrede mi?
- Sağlık/hastalık. Bekleme süreleri, mevcut hastalık istisnası ve teminat dışı haller poliçeden denetlenir; tüketici sigortalarında haksız şart kontrolü.
Çıktı modülleri
- Lehtar/hak sahibi belirleme tablosu.
- Sigorta bedeli ödeme değerlendirmesi (tazminat ilkesi yok notu).
- İntihar/suikast ve beyan istisnaları analizi.
- Ödenecek bedel ve dayanak maddeleri.
Plugin bağlamı
Bu beceri sigorta-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.