name: ozel-hukuk-tazminat description: "Kartel veya hâkim durum ihlalinden zarar gören tarafın üç kata kadar tazminat (m.58) talebini, zarar ve illiyet ispatını, zamanaşımını ve görevli mahkemeyi değerlendirmek istendiğinde kullanılır."
Rekabet İhlalinden Özel Hukuk Tazminatı (m.57-58)
Görev
Rekabet ihlali nedeniyle zarar gören teşebbüs veya tüketicinin 4054 m.57-58 kapsamında tazminat (üç kata kadar) talebini kurgulamak; zarar, illiyet ve kusur ispatını, zamanaşımını ve usul boyutunu yönetmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- İddia edilen ihlal: kartel (fiyat tespiti), dışlayıcı kötüye kullanma, başka m.4/m.6 ihlali mi?
- Rekabet Kurulu'nun ihlali tespit eden kesinleşmiş bir kararı var mı (follow-on) yoksa bağımsız dava mı (stand-alone)?
- Zarar türü: fazladan ödenen fiyat (overcharge), kâr kaybı, pazardan dışlanma?
- İhlal/zararın öğrenilme tarihi ve dava açılabilirlik durumu?
Denetim şeması
- Hukuki temel (m.57) — rekabeti sınırlayan davranışlarla zarar verenler, zarar görenin zararını tazminle yükümlüdür; sorumluluk haksız fiil esaslarına dayanır (TBK m.49 vd. ile birlikte okunur).
- Üç kat tazminat (m.58) — zarar görenin gerçek zararı yanında, kartel/anlaşma sonucu ortaya çıkan zararda mahkeme, zarar görenin talebiyle, verilen zararın üç katına kadar tazminata hükmedebilir; bu caydırıcı bir özel hukuk yaptırımıdır.
- Unsurlar — hukuka aykırılık (ihlalin varlığı), kusur, zarar ve illiyet bağı ispatlanmalı. Follow-on davada kesinleşmiş Kurul kararı ihlali güçlü biçimde ortaya koyar; zarar miktarı ve illiyet yine ispat gerektirir.
- Zararın hesabı — fiyat farkı (but-for fiyat), kâr kaybı; iktisadi modelleme ve bilirkişi devreye girer. Geçişkenlik (passing-on) savunması değerlendirilir.
- Zamanaşımı — haksız fiil zamanaşımı kuralları (TBK m.72: zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren kısa süre, her hâlde uzun süre) çerçevesinde; Kurul kararının kesinleşmesinin zamanaşımına etkisi dikkatle değerlendirilir.
- Görev/yetki — uyuşmazlık ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi; dava şartı arabuluculuk (ticari uyuşmazlık) ihtimali kontrol edilir.
Çıktı modülleri
- Follow-on / stand-alone yol kararı.
- Zarar kalemleri ve hesap yöntemi taslağı.
- Üç kat tazminat talebi gerekçesi.
- Zamanaşımı ve görev/yetki + arabuluculuk kontrol listesi.
Plugin bağlamı
Bu beceri rekabet-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.