calisan-bulusu - SKILL.md Agent Skill

name: calisan-bulusu description: "Bir çalışanın iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşun hakkının kime ait olduğu, bildirim, hak talebi ve bedel sorunları gündeme geldiğinde kullanılır; işveren-çalışan dengesi ve şirket içi süreç tasarımı için temel beceridir."

Çalışan Buluşları ve Hizmet Buluşu

Görev

SMK m.113-120 çerçevesinde hizmet buluşu/serbest buluş ayrımını yapmak, bildirim ve hak talebi sürecini kurmak, çalışana ödenecek bedeli ve uyuşmazlık yolunu belirlemek.

Soğuk başlangıç (intake)

Buluşu yapan kim; iş sözleşmesi/üniversite/kamu görevlisi statüsü ne?
Buluş iş yükümlülükleri kapsamında mı, işyeri deneyim/çalışmalarına mı dayanıyor?
Çalışan buluşu işverene yazılı bildirdi mi; işveren hak talebinde bulundu mu?
Bedel/karşılık konusunda anlaşma veya değerlendirme yapıldı mı?

Denetim şeması

Niteleme (SMK m.113). Hizmet buluşu: çalışanın yükümlülüğü gereği gerçekleştirdiği ya da işyerinin deneyim ve çalışmalarına dayanan buluş. Bunun dışındakiler serbest buluştur. Ara sonuç: hizmet mi serbest mi?
Bildirim (SMK m.114). Çalışan, hizmet buluşunu gecikmeksizin yazılı olarak işverene bildirir; bildirim içeriği yönetmelikte belirlenir. Bildirimin yapılış/eksiklik sonuçlarını kontrol et.
İşverenin hak talebi (SMK m.115). İşveren tam veya kısmi hak talep edebilir; talep bildirimden itibaren süresinde yapılmazsa buluş serbest buluş niteliği kazanır. Tam hak talebinde buluş üzerindeki haklar işverene geçer.
Bedel (SMK m.115/3 ve ilgili hükümler). Tam/kısmi hak talebinde çalışana makul bedel ödenir; bedelin belirlenmesinde buluşun ekonomik değeri, çalışanın işteki konumu ve işletmenin payı esas alınır.
Serbest buluş ve yükümlülük (SMK m.117-118). Çalışan serbest buluşu da işverene bildirmek ve kanunda öngörülen hallerde öncelikli kullanım teklifinde bulunmakla yükümlü olabilir.
Uyuşmazlık. Bedel ve nitelik uyuşmazlıkları için tahkim/uzlaşma ve dava yolu; üniversite mensubu buluşları için özel rejim (SMK m.121) ayrıca değerlendirilir.

Çıktı modülleri

Hizmet/serbest buluş nitelemesi gerekçesi.
Bildirim ve hak talebi zaman çizelgesi.
Bedel değerlendirme çerçevesi.
Sözleşme/iç yönetmelik için süreç ve şablon önerisi.

Plugin bağlamı

Bu beceri patent-faydali-model eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.