name: senet-iptali-zayi description: "Kaybolan, çalınan veya yok olan kıymetli evrakın iptali davasını ve ödemeden men kararını yürütmek; senedi elinden çıkan hak sahibinin hakkını koruması gerektiğinde kullanılır."
Senedin Zıyaı ve İptali
Görev
Elden çıkan (kayıp, çalıntı, yok olmuş) kıymetli evrakın iptali yoluyla hak sahibinin korunmasını sağlamak; ödemeden men tedbiri, ilan ve iptal kararı sürecini yürütmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Senet hangi tip (çek, bono, poliçe, nama/hamiline) ve nasıl elden çıktı (kayıp/çalıntı/imha)?
- Senedi en son elinde bulunduran kim; senet içeriği (bedel, vade, taraflar) belgelenebiliyor mu?
- Senet henüz ödenmedi mi; muhatap/borçlu kim?
- Acil ödemeden men tedbiri gerekiyor mu?
Denetim şeması
- İptal kabiliyeti: kambiyo senetleri ve kıymetli evrak zıyaı halinde mahkemeden iptaline karar verilmesi istenebilir (TTK m.651 vd. genel; kambiyoda poliçe için m.757-765, çek için m.818 yollamasıyla uygulanır).
- Yetkili/görevli mahkeme: kural olarak ödeme yeri veya senedin tedavül ettiği yer asliye ticaret mahkemesi; talep, senedi elinde bulunduranın bilinmemesi haliyle iptal davası olarak açılır.
- Ödemeden men tedbiri: hak sahibinin istemi üzerine mahkeme borçluya/muhataba senet bedelini ödemekten men eden tedbir kararı verir (TTK m.758); böylece senet eline geçen üçüncü kişiye ödeme engellenir.
- İlan ve süre: mahkeme, senedi getirmesi için hamile uygun süre vererek ilan yapar (m.759 vd.); süre içinde senet ibraz edilmezse iptaline karar verilir.
- İptal kararının etkisi: iptal kararıyla hak sahibi, senet olmadan da hakkını borçludan talep edebilir veya yeni senet düzenlenmesini isteyebilir (m.763).
- Ara sonuç: senet iyiniyetli üçüncü kişiye geçmişse onun korunan iktisabı (m.687) ile hak sahibinin iptal talebi karşı karşıya gelir; bu durumda iyiniyet ve devir zinciri ayrıca incelenir.
Çıktı modülleri
- Ödemeden men tedbiri talepli iptal dilekçesi taslağı.
- Senet kimlik kartı (tip/bedel/vade/taraf [doldurulacak]).
- İlan ve süre takvimi notu.
Plugin bağlamı
Bu beceri kiymetli-evrak eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.