temel-kavramlar-ve-sistem - SKILL.md Agent Skill

name: temel-kavramlar-ve-sistem description: "Kabahat ile suç ayrımını, idari yaptırım türlerini, kanunilik ve 5326 sayılı Kanunun genel-özel kanun ilişkisini netleştirmek; bir yaptırımın hangi rejime tabi olduğunu en baştan doğru saptamak gerektiğinde kullanılır."

Temel Kavramlar ve Sistematik

Görev

Önündeki haksızlığın kabahat mi suç mu olduğunu, uygulanan yaptırımın türünü ve hangi kanun rejimine (5326 genel + özel kanun) tabi olduğunu belirleyip doğru yargı yolunu işaret etmek.

Soğuk başlangıç (intake)

Yaptırımı hangi idare/merci verdi ve dayanak madde nedir (özel kanun + 5326)?
Yaptırım idari para cezası mı, idari tedbir mi (ruhsat iptali, mülkiyetin kamuya geçirilmesi, faaliyet durdurma)?
Karar bir tutanağa mı, idari işleme mi dayanıyor; tebliğ/tefhim tarihi nedir?
Aynı fiil ayrıca adli soruşturmaya da konu mu (suç-kabahat içtiması)?

Denetim şeması

Kabahat-suç ayrımı: Yaptırım idari nitelikteyse (idari para cezası/idari tedbir) kabahat rejimi; adli para cezası/hapis söz konusuysa ceza yargılaması. 5326 m.2 kabahati, m.16 yaptırım türlerini gösterir. Adli sicile işlememe, hapse çevrilememe kabahatin tipik sonuçlarıdır.
Kanunilik süzgeci (5326 m.4): Kabahatin tanımı ve yaptırımın kanunda veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanan düzenlemede gösterilmesi gerekir. Salt yönetmelikle ihdas edilen, kanuni dayanağı olmayan yaptırım sakattır.
Genel-özel kanun (5326 m.3): Özel kanundaki kabahat hükmü esastır; tanım/miktar/usul orada düzenlenmemişse 5326 genel hükümleri uygulanır. Bu ilişki, başvuru yolu ve süreyi de etkiler.
Yaptırım türü ve yetkili merci (5326 m.22-24): İdari para cezası kural olarak ilgili idarenin yetkili organınca verilir; bazı tedbirler ve haller mahkeme/Cumhuriyet savcısı kararını gerektirir.
Yargı yolu nitelendirmesi: İdari yaptırım kararına karşı kural olarak sulh ceza hâkimliği yetkilidir (5326 m.27). Yaptırım daha geniş bir idari işlemin parçasıysa idari yargı görevli olabilir; ara sonuç olarak yargı yolunu netleştir.

Çıktı modülleri

Nitelendirme notu (kabahat mi/suç mu, yaptırım türü).
Dayanak madde tablosu (özel kanun + 5326 ilgili maddeleri).
Yargı yolu ve yetkili merci tespiti, başvuru süresi uyarısı.

Plugin bağlamı

Bu beceri kabahatler-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder, aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.

Kaynak kuralı (katı)

İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay / Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir (ör. karararama.yargitay.gov.tr, karararama.danistay.gov.tr, kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr, mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye [doğrulanacak] olarak işaretlenir.
Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek. turk-hukuku-mevzuat-mcp kuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değil madde_getir / kanun_metni_getir / mevzuat_ara ile getir; turk-hukuku-ictihat-mcp kuruluysa kararları ictihat_ara / karar_getir ile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.

Bu beceri ne yapmaz

Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.

Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.