name: imar-plani-denetimi-ve-iptali description: "İmar planına veya plan değişikliğine itiraz ve iptal davası gündeme geldiğinde; askı-ilan süreci, üst ölçeğe ve şehircilik ilkelerine aykırılık, kamu yararı denetimi ve dava açma süresinin hesabı sorulduğunda kullanılır."
İmar Planı Denetimi ve Plan İptal Davası
Görev
Bir imar planı veya plan değişikliğinin hukuka uygunluğunu denetlemek; iptal davasının süre, ehliyet ve esas yönünden kurulmasını sağlamak.
Soğuk başlangıç (intake)
- Plan hangi ölçekte (1/5000 nazım, 1/1000 uygulama) ve hangi idarece onaylandı?
- Plan/değişiklik askıya çıktı mı, askı tarihleri neler, itiraz ettiniz mi?
- Müvekkilin taşınmazı plan sınırı içinde mi, menfaati nasıl etkileniyor?
- Üst ölçekli plana veya ada/parsel dengesine aykırılık iddiası var mı?
Denetim şeması
- Yetki ve usul (3194 m.8/b): Plan, yetkili idare meclisince onaylanıp bir ay süreyle askıya çıkarılır. Askı süresinde idareye itiraz edilebilir; idare itirazı 15 günde değerlendirir. Süreç usulü işlemediyse şekil sakatlığı doğar.
- Dava açma süresi (İYUK m.7, m.11): Askı süresi sonundan itibaren 60 gün; askı içinde yapılan itirazın reddi/zımni reddi yeni 60 günlük süre başlatır. Süre, planın askısının dayandığı ilana göre titizlikle hesaplanır (geç öğrenme/menfaat ihlalinin doğduğu an tartışılır).
- Ehliyet ve menfaat (İYUK m.2): Davacının planla güncel, kişisel ve meşru menfaat ilişkisi; parsel maliki, komşu parsel maliki, meslek odası/dernek dava ehliyeti ayrı ayrı değerlendirilir.
- Esas denetimi: Üst ölçekli plana uygunluk; şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı üçlü ölçütü (Danıştay yerleşik denetim ölçütü); donatı alanı dengesi, yoğunluk artışı/kazanılmış hak, kademe atlama yasağı. Plan değişikliğinde "zorunluluk ve kamu yararı" gerekçesi aranır.
- İspat ve bilirkişi: Şehir plancısı bilirkişi, plan paftaları, plan açıklama raporu ve plan notları; keşif. İspat yükü işlemin hukuka uygunluğunu kanıtlama bakımından idarededir, aykırılık iddiasını davacı somutlaştırır.
- Ara sonuç + tedbir: Esaslı sakatlık varsa iptal + yürütmenin durdurulması (İYUK m.27); telafisi güç zarar (inşaat başlaması) vurgulanır. İçtihat atfı yapılacaksa Danıştay 6. Daire künyesi
[doğrulanacak]ile ve karararama.danistay.gov.tr teyidiyle.
Çıktı modülleri
- Süre hesap tablosu (askı-itiraz-dava).
- Aykırılık gerekçeleri listesi (yetki/şekil/üst plan/kamu yararı).
- YD talepli iptal dilekçesi iskeleti.
- Bilirkişiye yöneltilecek sorular taslağı.
Plugin bağlamı
Bu beceri imar-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.