name: ihtiyati-tedbir-delil-tespiti description: "Dava açılmadan veya yargılama sırasında bir hakkın güvence altına alınması (HMK m.389-399) ya da kaybolma riski olan delilin tespiti (m.400-405) gerektiğinde; teminat, itiraz ve tedbirin uygulanması süreçleri için."
İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti
Görev
Hak veya delili korumak için geçici hukuki koruma talebi kurmak; tedbir şartlarını, teminatı, uygulama ve itiraz sürelerini yönetmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Korunacak menfaat ne? (mevcut durumun değişme/zarar riski var mı?)
- Tedbir dava açılmadan mı, dava sırasında mı isteniyor?
- Hakkın varlığı yaklaşık olarak ispatlanabilir mi (m.390/3)?
- Kaybolma riski olan delil mi söz konusu (tanık yaşlı/hasta, durum değişecek)?
Denetim şeması
- Tedbir sebebi (HMK m.389): Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya tamamen imkânsız hâle geleceği ya da gecikme sebebiyle ciddi zarar doğacağı hallerde tedbir istenir.
- Yaklaşık ispat (m.390/3): Talep eden, davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır; kesin ispat aranmaz.
- Talep ve karar (m.390-391): Tedbir, dava açılmadan önce esas hakkında görevli/yetkili mahkemeden; dava sırasında davaya bakan mahkemeden istenir. Karar gerekçeli olur.
- Teminat (m.392): Tedbir kural olarak teminat karşılığı verilir; resmi belgeye/kesin delile dayanan haklarda teminattan vazgeçilebilir.
- Uygulama ve dava açma zorunluluğu (m.393-397): Tedbir kararı bir hafta içinde uygulanması istenmezse kendiliğinden kalkar (m.393); dava açılmadan alınan tedbirde iki hafta içinde esas dava açılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m.397/1).
- İtiraz (m.394): Aleyhine tedbir kararı verilen, tedbirin uygulanmasından itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir.
- Delil tespiti (m.400-405): Henüz inceleme sırası gelmemiş veya ileride elde edilmesi imkânsızlaşacak delil için tespit istenir; hukuki yarar (m.401) gerekir.
Ara sonuç: "Tedbir şartı + teminat + uygulama ve dava açma süreleri" çizelgesi.
Çıktı modülleri
- Tedbir/delil tespiti talep dilekçesi iskeleti (yaklaşık ispat gerekçeli).
- Süre kontrol listesi (1 hafta uygulama, 2 hafta esas dava, 1 hafta itiraz).
- Teminat değerlendirmesi.
Plugin bağlamı
Bu beceri hukuk-muhakemesi eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.