name: deniz-alacaklari-gemi-ihtiyati-haciz description: "Bir deniz alacağını teminat altına almak için gemiye ihtiyati haciz koydurmak ya da konulan haczi kaldırmak gerektiğinde; alacağın deniz alacağı niteliğini, yetkili mahkemeyi, teminatı ve serbest bırakma şartlarını belirlemek için kullan."
Deniz Alacakları ve Geminin İhtiyati Haczi
Görev
Bir alacağın "deniz alacağı" olup olmadığını belirlemek; gemiye ihtiyati haciz koydurmak veya konulan haczi kaldırmak için şartları, yetkiyi, teminatı ve serbest bırakma yollarını çözmek.
Soğuk başlangıç (intake)
- Alacak hangi olaydan doğuyor (navlun, çatma, kurtarma, yakıt/kumanya, mürettebat ücreti)?
- Gemi hangi limanda; bayrağı ve donatanı kim; alacaklı kime karşı talepte bulunuyor?
- Amaç haciz koydurmak mı yoksa konulan haczi kaldırmak/serbest bıraktırmak mı?
- Teminat (P&I kulüp mektubu, banka teminatı) sunulabilir mi?
Denetim şeması
- Deniz alacağı nitelendirmesi: Alacağın TTK m.1352'de sınırlı sayıda sayılan deniz alacaklarından biri olup olmadığını denetle; yalnızca deniz alacakları için bu özel ihtiyati haciz rejimi işler.
- İhtiyati haciz şartları ve sebebi gösterme yükü: Geminin ihtiyaten haczinde, genel ihtiyati hacizden farklı olarak alacaklı kural olarak alacağın muaccel olduğunu/yaklaşık ispatı sağlar; TTK m.1353 vd. çerçevesinde "alacağın varlığını yaklaşık ispat" ölçütünü uygula.
- Yetki ve teminat: Geminin bulunduğu yer mahkemesinin yetkisini ve haciz için alacaklıdan istenecek teminatı belirle; haksız hacizden doğacak donatan zararı için teminat öngörülür.
- Serbest bırakma: Donatan/borçlu yeterli teminat (P&I LOU, banka mektubu) gösterirse geminin serbest bırakılmasını sağla; teminat tutarının alacak + faiz + masrafı karşılaması gerekir.
- İspat ve ara sonuç: Alacaklı yaklaşık ispat, borçlu ise alacağın bulunmadığını veya teminatın yeterliğini gösterir. Çıktıda haciz talebi/itirazı için gerekçeyi, yetkili mahkemeyi ve teminat tutarını sayısallaştır; esas dava açma süresine dikkat et.
Çıktı modülleri
- Deniz alacağı niteliği değerlendirme tablosu (m.1352 listesi eşlemesi)
- İhtiyati haciz dilekçesi / serbest bırakma talebi iskeleti
- Teminat hesabı ve esas dava süre takvimi
Plugin bağlamı
Bu beceri deniz-ticareti-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.