name: kisilik-hakki-ihlali-tazminat description: "Basın veya yayın yoluyla şeref, itibar veya özel hayatın ihlali nedeniyle tespit, durdurma (men) ve maddi-manevi tazminat taleplerini kurgulamak gerektiğinde kullanılır."
Basın Yoluyla Kişilik Hakkı İhlali ve Tazminat
Görev
Yayından kaynaklanan kişilik hakkı saldırısında TMK m.24-25 davalarını ve TBK m.49/m.58 tazminat taleplerini unsurlarıyla kurmak, husumet ve hesabı belirlemek.
Soğuk başlangıç (intake)
- İhlal eden ifade tam olarak nedir, kim hakkındadır?
- Yayın organı, sorumlu müdür, yazar/muhabir kim?
- Somut zarar (manevi elem, ticari itibar kaybı, maddi kayıp) nedir?
- İhlal devam ediyor mu (online erişilebilirlik)?
Denetim şeması
- Saldırı ve hukuka aykırılık: TMK m.24/I uyarınca kişiliğe saldırı; m.24/II'deki hukuka uygunluk sebepleri (üstün yarar, rıza, kanuni yetki) yoksa hukuka aykırılık sabittir.
- Davalar (TMK m.25): Tespit davası (devam eden/etkisi süren saldırı), durdurma/men davası (sürmekte olan saldırı), önleme davası (yakın tehlike). Düzeltme veya kararın ilanı da istenebilir.
- Tazminat: Manevi tazminat TBK m.58; maddi tazminat TBK m.49-52 (kusur, hukuka aykırı fiil, zarar, illiyet). Tüzel kişi için ticari itibar zararı maddi tazminata konu olabilir.
- Husumet: 5187 sayılı Kanun m.11 sorumluluk silsilesini düzenler; eser sahibi, sorumlu müdür ve yayın sahibi birlikte değerlendirilir. Tazminatta yayın sahibi ve ilgili kişiler müteselsil sorumlu olabilir.
- İspat yükü: Saldırı ve zararı davacı, hukuka uygunluk sebebini davalı ispatlar (TMK m.6).
- Ara sonuç: İhlal + hukuka uygunluk sebebinin yokluğu + zarar/illiyet varsa talep kabule değer.
Çıktı modülleri
- Talep matrisi (tespit/men/önleme/tazminat)
- Husumet tablosu (yazar, sorumlu müdür, yayın sahibi)
- Manevi tazminat takdir gerekçesi taslağı (sınıf/derece, müdahale ağırlığı)
Plugin bağlamı
Bu beceri basin-medya-hukuku eklentisinin parçasıdır. Eklentinin diğer becerileriyle birlikte
çalışır; bir konu eklentinin dışına taştığında ilgili başka eklentiyi işaret eder,
aksi hâlde bu eklentinin uygun bir sonraki becerisini önerir.
Kaynak kuralı (katı)
- İçtihat yalnızca doğrulanmış künyeyle. Her karar; mahkeme (Yargıtay / Danıştay /
Anayasa Mahkemesi / Bölge Adliye Mahkemesi / Bölge İdare Mahkemesi), daire, esas ve
karar numarası, tarih ve doğrulanabilir kaynak ile verilir
(ör.
karararama.yargitay.gov.tr,karararama.danistay.gov.tr,kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr,mevzuat.gov.tr, UYAP Emsal). Model hafızasından karar numarası ÜRETME. Emin olunmayan her künye[doğrulanacak]olarak işaretlenir. - Mevzuat madde / fıkra / bent ile gösterilir (ör. "TBK m.49/1", "HMK m.114/1-ç").
- Doktrin yalnızca kullanıcı kaynağı sağladığında veya lisanslı canlı erişim belgelendiğinde kullanılır; yazar, eser, baskı ve sayfa ile.
- Varsayımlar açıkça "varsayım" diye işaretlenir; sahte kesinlik üretilmez.
- MCP araçları varsa resmî metni onlardan çek.
turk-hukuku-mevzuat-mcpkuruluysa kanun/madde metnini hafızadan değilmadde_getir/kanun_metni_getir/mevzuat_araile getir;turk-hukuku-ictihat-mcpkuruluysa kararlarıictihat_ara/karar_getirile bulup künyeyi (mahkeme, esas/karar no, tarih) aynen aktar. Bu araçlar mevcutsa doğrulamada önce onları kullan; yoksa yukarıdaki künye kuralları aynen geçerlidir.
Bu beceri ne yapmaz
- Avukatlık veya hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai hukuki sorumluluk yetkili hukukçudadır.
- Müvekkili, onun açık kararı olmadan bağlamaz.
- Belgelerle ya da net beyanla desteklenmeyen vakıaları olgu gibi değerlendirmez.
- Menfaat çatışması veya meslek kuralı (1136 s.K., TBB Meslek Kuralları) sorunu görülürse dosyadan sorumlu avukata yönlendirir.
Bu beceri deneyseldir ve hukukçunun çalışmasını yapılandırmaya yarar; tek başına hukuki sonuç doğurmaz. Tüm çıktılar yürürlükteki mevzuat ve doğrulanmış güncel içtihatla teyit edilmelidir. Hukuki danışmanlık değildir.